Giải thích
Đầu năm 1900, ở tuổi 82, ông Đoàn Tử Quang không còn muốn đi thi nữa vì tuổi đã cao. Lúc ấy, bà Nguyễn Thị Sen, vợ ông, vừa qua đời. Theo quy định của triều đình, hai con trai là Đoàn Tử Tiến và Đoàn Tử Thiều phải để tang 3 năm mới được dự thi. Năm ấy, cả làng không có ai đi thi, nên các vị chức sắc trong làng đến khẩn khoản xin ông Đoàn Tử Quang ra ứng thí để làng còn “mở mày mở mặt”, song ông đều lắc đầu từ chối.
Biết ông nổi tiếng là người chí hiếu với mẹ già, các vị chức sắc trong làng đã nhờ đến bà Lê Thị Nậm, mẹ ông, khi ấy đã 97 tuổi, khuyên bảo. Bà cụ khuyên con nên đi thi tiếp, vừa để giữ thể diện gia đình, vừa để làm gương cho con cháu. Vì muốn báo hiếu mẹ già, ông Đoàn Tử Quang đã quyết định “mang lều chõng” đi thi thêm một phen.
Sau này, trong lễ nhận bằng của triều đình, khi được hỏi lý do vì sao tuổi đã cao mà vẫn đi thi, ông Quang đã thưa rằng: “Lúc mẹ lão mười bảy tuổi thì trời cướp mất cha lão. Mẹ lão thủ tiết nuôi con. Lão đậu tú tài hai lần mà vẫn xui lão gắng học; bảo lão rằng ta từ khi làm vợ nhà này, chưa từng thấy cha mày một ngày nào mà không đọc sách. Cha có chí chưa thành, mày cứ học đến già khiến cho con cháu nối đó mà học để thành được chí cha mày. Lão có ngày nay, hết thảy nhờ công dạy của mẹ lão!”.
Ở buổi xướng danh năm ấy, sau khi được cấp mũ áo ra trình diện, bái lạy ân và lộc yến vua ban, ông Quang lặng lẽ lấy những thức ăn có thể mang được cho vào trong tay áo. Những người ngồi bên cười nói chắc ông lão lấy nhiều về chia cho rất đông con cháu. Song họ đã nhầm. Ông lấy lộc vua về dâng mẹ.
